Narodowe Czytanie: Balladyna

„Balladyna” to tytuł dramatu Juliusza Słowackiego napisanego w 1834 roku w Genewie, a wydanego w Paryżu w 1839 roku. Imię tytułowej bohaterki – Balladyna – nawiązuje do ballady – gatunku literackiego, w którym pojawiają się motywy fantastyczne i wierzenia ludowe.Przed utworem pojawia się dedykacja do „Poety Ruin”. Juliusz Słowacki przyjaźnił się ze Zbigniewem Krasińskim, autorem dzieła „Irydion” i to właśnie jemu poświęcił utwór. W tej części poeta nakreśla akcję dramatu. Ten fragment czyta Dariusz Piotr Bonisławski – prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” 

W pierwszym akcie utworu do chaty Pustelnika przybywa Kirkor, który pragnie rady kogo ma pojąć za żonę. Pustelnik odradza mu wszelkie królewny. Zdradza mu także, że jest królem Popielem III, ale został strącony z tronu przez uzurpatora – Popiela IV. Opowiada także w jaki sposób jest w posiadaniu prawdziwej korony Popielów… została ona dana Lechowi przez królów wracających z Betlejem. O tym czyta Bożena Iwanowski – doradca metodyczny LOM w Australii.

W scenie II pierwszego aktu widzimy postaci fantastyczne: Skierkę i Chochlika oraz ich królową Goplanę. Goplana – królowa jeziora Gopło – jest zakochana w Grabcu: śmiertelniku prostaku i pijaku, synie organisty. Mimo jego obcesowego zachowania Goplana jest zachwycona mężczyzną i chce się z nim spotkać wieczorem. Ten jednak odmawia, gdyż za borem czeka na niego inna – Balladyna.Fragment przedstawiający rozmowę zakochanej Goplany i butnego Grabca przedstawia Katarzyna Władyka, doradca LOM powstającego w Wielkiej Brytanii.

Goplana jest zazdrosna o Balladynę, zatem poleca Skierce, by ten zatrzymał przejeżdżającego Kirkora pod chatą Wdowy – matką Balladyny i Aliny. W ten sposób sprawia, że Kirkor zakochuje się w obu pannach. Aby wiedzieć, którą z nich pojąć za żonę podchwytuje pomysł Wdowy (a ta słucha podszeptów Skierki) i wysyła obie dziewczęta na maliny. Ta, która więcej malin uzbiera ma zostać jego żoną.Tymczasem Goplana słucha raportów Skierki i Chochlika z miających wydarzeń. Dowiaduje się z nich, że mimo chęci zostania żoną Kirkora, Balladyna i tak spotkała się na schadzce z Grabcem – ten fragment przedstawia Weronika Mielewczyk z LOM w Irlandii

Goplana ze złości przemienia Grabca w wierzbę płaczącą. Pod tą wierzbą spotykają się Alina z Balladyną. Okazuje się, że Alina nazbierała więcej malin. Balladyna – zazdrosna o wynik siostry i dumna (nie chce prosić Aliny o jej owoce) – wyjmuje nóż i wbija go jej w serce, po czym, przestraszona, zabiera maliny i ucieka. Ciało Aliny zostawia pod wierzbą – Grabcem.

Goplana zszokowana tym, co się stało poleca Skierce, by przywiódł Pustelnika. Na miejscu zjawia się także Filon, który zakochuje się w ciele Aliny. Obaj mężczyźni postanawiają spróbować ożywić Alinę i zabierają ją do chaty Pustelnika.Tymczasem Balladyna wraca na miejsce zbrodni. Goplana – niewidzialna – postanawia udawać głos Aliny. Balladyny jednak to nie wzrusza i twierdzi, że drugi raz zrobiłaby to samo. Goplana ujawnia się. Goplana naznacza Balladynę czerwonym znamieniem na czole. Fragment z kłótni Goplany z Balladyną czyta Joanna Krzeszowska  – Tambor, doradca metodyczny LOM w Kanadzie.

Balladyna zostaje żoną Kirkora i księżną. Matce mówi, ze Alina uciekła z nieznajomym chłopcem podczas zbierania malin. Pustelnik domyśla się, że Balladyna jest morderczynią, proponuje nawet że ją wskrzesi, ale Balladyna wzdryga się tą myślą.Pustelnik proponuje Kirkorowi (który w międzyczasie odnalazł z pomocą Pustelnika koronę Lecha, a którą później przejmuje Grabiec w postaci króla dzwonkowego) próbę lojalności żony. Kirkor wysyła na zamek prezent dla Balladyny – zamkniętą skrzynię, której prosi by nie otwierać. W tym właśnie miejscu dramat zastaje Aneta Matyszczyk, doradca metodyczny LOM w Nowym Jorku, która przeczyta o rozterkach Balladyny.

Balladyna dowiaduje się, że Grabiec jest w posiadaniu korony Lecha. Chcąc ją zdobyć dokonuje kolejnego morderstwa. Ten wieczór opisuje Magdalena Debowska, doradca metodyczny LOM w Hiszpanii

Na zamku trwa uczta. W czasie rozmowy o herbach Balladyna kłamie, że jest księżniczką wygnaną przez swego wuja Popiela, a jej matkę zamurowano w pałacu. Wówczas na ucztę schodzi Wdowa. Balladyna nie przyznaje się do niej, nazywa ją starą żebraczką i każe wyrzucić. Wdowa początkowo nie wierzy w okrucieństwo córki, lecz później wyrzeka się jej i odchodzi w burzę. Nadchodzi posłaniec Kirkora z wieścią, że pan pokonał Popiela i został ogłoszony przez lud królem, lecz odmówił korony. Rzekł, że małżeństwem z chłopką Balladyną zrzekł się miana grafa, gdyż pragnie spokojnego wiejskiego życia. Poza tym jego żona to prosta dziewczyna niestworzona do rządzenia. Ten fragment czyta Maria Marchwiński – doradca LOM w Nowym Jorku

Balladyna jest przerażona myślą o zostaniu chłopką i mdleje. Tymczasem Kirkor udaje się do chaty Pustelnika, który chce się pojedynkować w imieniu prawdziwego króla Popiela IV. Jego mowę czyta Halina Żurawski, doradca metodyczny LOM w Chicago.

Kirkor nie wie, ale wypowiada wojnę Balladynie (osobie mającej prawdziwą koronę Lecha). Balladyna wie, z kim będzie prowadzić bitwę. Na pojedynek z Kirkorem w jej imieniu wychodzi Kostryn, który zabija Kirkora, bo pragnie zostać królem – mężem królowej polskiej posiadającej Koronę. Balladyna ma jednak inny plan i daje Kostrynowi zatruty chleb. Sługa umiera.
Balladyna rządzi sama. Jej obowiązkiem jest także rozstrzyganie spraw. Pojawia sie u niej Wdowa, która pragnie sprawiedliwości dla swej niedobrej córki. Dowiaduje się jednak, że karą za wyrzeczenie się rodzica jest śmierć i – z miłości – nie chce wyjawić imienia swej córki. Balladyna skazuje ją na tortury. Ten fragment przeczyta Alicja Nawara, doradca metodyczny LOM w Chicago.

Sąd Balladyny składa się z trzech spraw: 1.lekarza, który stwierdza że ktoś otruł Kostryna. Balladyna skazuje truciciela (siebie) na śmierć, 2. Filona, który opowiada o zabójstwie pięknej Aliny. Balladyna również skazuje mordercę na śmierć. 3. Wdowy, która choć nie chce podać imienia swej córki, to jednak królowa wymierza jej karę śmierci. Kiedy padają po raz trzeci słowa z ust Balladyny „Winna jest śmierci”, zabija ją piorun.

Epilog
Wawel przedstawia się jako dziejopis i świadek tych wydarzeń. Na pytania publiczności opowiada zawile i nie potrafi opowiedzieć się po żadnej ze stron – obu pochlebia. Publiczność nie chce go słuchać.  

NAPISY KOŃCOWE 🙂

Wystąpili:
Dariusz Piotr Bonisławski – prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”
Bożena Iwanowski – doradca metodyczny LOM przy PCCV of Melbourne w Australii
Katarzyna Władyka – doradca metodyczny w powstającym LOM przy PMS w Wielkiej Brytanii
Weronika Mielewczyk – kandydat na doradcę LOM przy PMSI w Irlandii
Joanna Krzeszowska – Tambor – doradca metodyczny LOM przy ZNP w Kanadzie
Aneta Matyszczyk – doradca metodyczny LOM przy CPSD w Nowym Jorku
Magdalena Dębowska – doradca metodyczny LOM w Hiszpanii
Maria Marchwińska – doradca metodyczny LOM przy CPSD w Nowym Jorku
Halina Żurawski – doradca metodyczny LOM przy ZNP w Chicago
Alicja Nawara – doradca metodyczny LOM przy ZNP w Chicago

Scenariusz:

Juliusz Słowacki

Realizacja:

Polonijna Agencja Informacyjna SWP
Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli SWP